Giám đốc Baba Takahiro từ chức, Visual Arts/Key trở thành công ty con của Tencent: Bài blog về nguyên nhân đằng sau và định hướng tương lai

Ngày 27 tháng 7 năm 2023, công ty sở hữu thương hiệu Key là Visual Arts bất ngờ thông báo Giám đốc điều hành Baba Takahiro đã từ chức vì lý do tuổi cao và người thay thế ông là Tenkumo Genki (từng dùng bút danh Okano Touya khi tham gia phát triển các tác phẩm Key), trong khi ông sẽ về hưu và trở thành Cố vấn của công ty. Song song với đó, Visual Arts đã được tái cơ cấu trên cơ sở chuyển nhượng toàn bộ cổ phần của Baba để trở thành công ty con của Tencent Holdings, một siêu tập đoàn đa quốc gia có trụ sở chính tại Trung Quốc. Chỉ vài ngày trước, Tencent cũng tuyên bố đã trở thành cổ đông lớn nhất của studio game Ba Lan Techland, nhà phát triển của Dying Light.

Visual Arts đã ra thông điệp trấn an rằng bản thân công ty vẫn vẹn nguyên như trước, "vẫn là Visual Arts" và các nhân viên vẫn sẽ tiếp tục tự do theo đuổi nỗ lực sáng tạo của riêng mỗi người. Cựu Giám đốc Baba cho biết Visual Arts vào cuối tháng 6 năm 2023 đã ghi nhận báo cáo doanh thu cao nhất kể từ khi thành lập 33 năm trước nhờ Heaven Burns Red và công ty hoàn toàn không gặp khó khăn gì về tài chính.

Visual Arts (trước đây là Visual Art's) thành lập vào năm 1991, là nhà phát hành và sản xuất tài sản trí tuệ (IP) của hàng loạt thương hiệu và công ty liên kết, trong số đó nổi bật nhất là Key khi thương hiệu này ra mắt vào năm 1998. Visual Arts hoạt động tích cực trong ngành công nghiệp trò chơi người lớn Nhật Bản, nhưng vào cuối năm 2022, công ty đã tách bộ phận kinh doanh 18+ sang một đơn vị riêng là e-Product và không còn liên hệ gì với các thương hiệu này. Visual Arts cũng được biết đến là nhà bảo trợ cho nhóm nhạc I've Sound và fripSide, nhà tài trợ của hội chợ character1, cũng như đứng đằng sau cuộc thi sáng tạo nội dung Kinetic Novel Award, và ít nhiều tham gia vào mảng sản xuất anime. Công ty có trụ sở ở Osaka và Tokyo.

Baba Takahiro là người sáng lập nên Visual Arts, ông cũng giữ vai trò Giám chế cho hầu như mọi sản phẩm của công ty. Đối với Key, ông là gương mặt đại diện của công ty trong những buổi họp báo, sự kiện tại chỗ cũng như những dịp Key "xuất ngoại" tham gia các hội nghị anime quốc tế. Được biết đến với biệt danh VAVA Sachou trên internet, Baba là một nhà kinh doanh kỳ cựu đã chèo lái con tàu Visual Arts/Key qua nhiều biến cố và thăng trầm của ngành công nghiệp bishoujo game suốt nhiều thập kỷ. Các bài blog doanh nghiệp của ông thu hút lượng lớn người hâm mộ Key theo dõi bởi nó phần nào hé lộ hướng đi tương lai của công ty.

Một phần đáng kể quá trình dẫn đến quyết định này đã được Baba đề cập trong bài blog mừng năm mới 2023 của ông, từng được chúng tôi lược dịch tại: Lược dịch blog năm mới 2023 từ giám đốc Baba Takahiro: kế hoạch đưa game ra toàn cầu và tương lai công ty. Và để giải thích cho việc từ chức cũng như chuyển nhượng công ty, cựu Giám đốc Baba đã xuất bản một bài blog bất thường nêu lên những tâm tư của ông cùng những gợi ý về dự định của Key khi Visual Arts đã thuộc quyền một tổ chức khác. Sau đây chúng tôi xin tiếp tục gửi đến bản lược dịch bài blog có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với tương lai của Key này.

Trước khi bắt đầu vào nội dung chính, Baba đề cập đến quá trình DD (Due Diligence), tức thẩm định chuyên sâu về Visual Arts. Ông giải thích "DD là quá trình tiến hành điều tra sơ bộ kỹ lưỡng về một công ty từ nhiều góc độ khác nhau, bao gồm các vấn đề pháp lý, tài chính và người lao động, để xác định xem có bất kỳ vấn đề nào với công ty hay không trước khi chuyển nhượng cổ phần (M&A)." Vì Visual Arts có chưa tới 70 nhân viên nên lượng người có thể tham gia vào công đoạn này là không nhiều. Đã có bốn công ty kế toán lớn nhất nhì thế giới và một công ty luật tầm cỡ quốc tế làm việc với Baba suốt quá trình DD, tuy vô cùng nhiêu khê nhưng ông cho rằng đó là lẽ hiển nhiên khi chuyển nhượng cổ phần cho một ty hàng đầu.

▍Quyết định thoái nhiệm

Baba tuyên bố ông sẽ thôi giữ vai trò Giám đốc Visual Arts và nhượng lại toàn bộ cổ phần công ty đang nắm giữ. Ông phủ định ngay lập tức việc kinh doanh của công ty đang có vấn đề. Trái lại, nhờ quả ngọt từ công sức lao động của các nhân viên thể hiện qua Heaven Burns Red mà công ty đang thu về lợi nhuận cao nhất trong lịch sử 33 năm từ khi thành lập, theo số liệu sổ sách kết thúc tài khóa vào cuối tháng 6 năm 2023.

Heaven Burns Red là dự án game RPG hợp tác giữa Key và Wright Flyer Studios (WFS) ra đời vào tháng 2 năm 2022, cho đến nay là một trong những ứng dụng game được tải về nhiều nhất Nhật Bản với doanh thu tích lũy vượt quá 200 triệu USD vào tháng 2 năm 2023, và đã thu về tới hơn 80 triệu USD chỉ trong nửa đầu năm nay theo Sensor Tower. Trò chơi hiện đã có mặt trên đa nền tảng, bao gồm Steam.

Vậy nguyên nhân nào khiến Baba từ chức? "Thật rõ ràng, vì con người không ai không có thọ mệnh. Nếu được, tôi ước gì mình có thể điều hành công ty tuyệt vời này mãi mãi. Nhưng nghĩ mà xem, năm nay tôi đã 63 tuổi rồi. Tất nhiên, cơ thể tôi vẫn tráng kiện khỏe khoắn, và tôi vẫn muốn tiếp tục làm việc, nhưng tôi đã sống đến cái tuổi mà bất kỳ điều gì cũng có thể xảy đến với mình vào bất cứ lúc nào." Baba chỉ ra, nếu ông có mệnh hệ gì thì công ty không còn lựa chọn nào khác ngoài giải thể, vì Visual Arts là công ty cổ phần tư nhân mà gia đình ông sở hữu 100% và không có người kế tục thích hợp. Nếu kịch bản ấy xảy ra, không chỉ các hoạt động và tương lai công ty mà đến cả quyền lợi đối với tất cả tác phẩm và sản phẩm âm nhạc kiệt xuất của nó cũng có nguy cơ tan thành mây khói. Baba nhấn mạnh ông phải làm mọi cách để ngăn chặn việc này.

Trong hoàn cảnh như vậy, Baba xem lối thoát đúng đắn cho công ty là phát hành cổ phiếu, vì bằng cách này, ngay cả khi Giám đốc xảy ra chuyện thì Ban lãnh đạo công ty vẫn sẽ tương đối an toàn vì cổ phần được nắm giữ bởi nhiều người. Baba chỉ ra nhiều công ty thành đạt đã làm được điều này, và Visual Arts cũng có khả năng đó, nhưng do đường lối quản trị dễ dãi bấy lâu của công ty mình, ông đánh giá việc này là bất khả.

Vì vậy, phương án tối ưu nhất chính là trở thành công ty con của một công ty đã niêm yết trên sàn chứng khoán. Baba giải thích, nhờ đó mà rủi ro lớn nhất đối với khả năng duy trì kinh doanh là tình trạng sức khỏe của ông sẽ được khắc phục. Về mặt pháp lý, quá trình này được gọi là "chuyển nhượng cổ phần", đưa Visual Arts vào tay một tập đoàn, tập đoàn càng lớn thì tương lai càng an toàn. Như để trấn an, Baba khẳng định "Visual Arts sẽ vẫn là Visual Arts".

▍Đối tác là công ty giải trí hàng đầu thế giới

Baba đã xem xét cẩn thận và tiếp cận một số công ty và công ty mẹ tiềm năng. "Sau bao nhiêu cân nhắc và lựa chọn, cuối cùng nhân viên chúng tôi đã đạt được thỏa thuận với công ty nọ, một công ty giải trí và trò chơi số một thế giới." Đó là Tencent Holdings.

Và thế là Công ty cổ phần Visual Arts sau khi Baba về hưu sẽ hướng đến tương lai bằng cách chuyển toàn bộ cổ phần sang tập đoàn toàn cầu Tencent, trở thành một công ty con của Tencent.

▍Suy tính của các nhân viên

Các nhân viên Visual Arts đã suy tính kỹ càng và đàm phán với rất nhiều công ty tiềm năng trong thời gian qua. Baba khẳng định không hề có bên trung gian nào chủ động tìm tới Visual Arts để dàn xếp thương vụ M&A (hay cụ thể hơn là không có sự "thâu tóm" nào ở đây), mà đó hoàn toàn là ý định của chính ông và các nhân viên, những người đã cân nhắc và lựa chọn bến đỗ tốt nhất cho tương lai của Visual Arts.

Những tiêu chí hàng đầu mà họ đặt ra cho công ty tiềm năng đó bao gồm: đủ khả năng hiện thực hóa nhiều nhất có thế ý tưởng "sáng tạo ra những IP tầm cỡ thế giới" của Visual Arts/Key, yêu quý những tác phẩm và bản thân Visual Arts/Key, và đủ tiềm lực để đưa nội dung của Visual Arts/Key ra phạm vi toàn cầu.

"Và lựa chọn cuối cùng là kết quả của vô vàn nỗ lực táo bạo từ những nhà sáng tạo và Ban điều hành đáng kính của chúng tôi sau nhiều cuộc thương thuyết. Từ kết quả này mà tôi có thể tự tin tuyên bố rằng, lựa chọn thấu đáo ấy đã xóa tan viễn cảnh những tác phẩm và nhạc phẩm quý giá của chúng tôi bị phân tán hoặc thất lạc sau khi tôi qua đời, mà sẽ tiếp tục được quản lý một cách hiệu quả và công ty vẫn sẽ duy trì hoạt động bình thường như chưa hề có chuyện gì xảy ra..."

▍Mục tiêu nhắm đến trong tương lai

Baba nhấn mạnh: "Visual Arts sẽ vẫn là Visual Arts (tối quan trọng), và các nhân viên sẽ có thể tiếp tục làm bất cứ những gì họ muốn."

Và mục tiêu họ hướng đến, như Baba đã chỉ ra trước đó, là "sáng tạo ra những IP tầm cỡ thế giới". Để đạt được điều đó, họ sẽ tiếp tục phát triển các visual novel, kinetic novel, mobile game, anime, hòa nhạc trực tiếp, tổ chức sự kiện, v.v... mà Baba ca ngợi là vô cùng hoành tráng. "Dù sao thì công ty mẹ [Tencent] cũng là một công ty game khổng lồ, có thể nói là lớn nhất thế giới [...] nên không chuyện điên rồ gì là không thể xảy ra, thêm vào đó họ sẽ thừa sức cung cấp sự bổ trợ cần thiết cho những việc chúng tôi làm trong tương lai."

Tencent là nhà phát hành trò chơi điện tử có doanh thu cao nhất thế giới tính trong quý 1 năm 2023, bỏ xa vị trí thứ hai là Sony. Trò chơi Vương giả vinh diệu của họ cũng đứng đầu bảng xếp hàng doanh thu mobile game toàn cầu vào tháng 3 năm 2023, theo số liệu của Sensor Tower.

Nhiều dự án game đang nhận được đầu tư "khủng" từ Tencent, vậy nên Baba tin rằng những việc mà Key muốn làm—nội dung và trò chơi lay động lòng người—có thể được phát triển như một loại hình toàn cầu. "Tất nhiên, chúng tôi tin mình sẽ thu hút thêm nhiều nhà sáng tạo tài năng từ Nhật Bản, đãi ngộ họ tốt hơn bao giờ hết, phát triển nguồn nhân lực và giới thiệu nội dung mang bản sắc Nhật Bản ra thế giới một cách vững vàng. Hãy đặt niềm tin ở chúng tôi," Baba kết luận.

▍Gắn bó với visual novel

Baba hóm hỉnh rào trước rằng ông muốn "tự mình khen mình" một chút. Nhìn lại lịch sử 33 năm thành lập Visual Arts, những sáng tạo chủ yếu của công ty được biết đến bằng khái niệm "visual novel", những nhân vật, thế giới quan và những câu chuyện đầy cảm xúc đã được đông đảo người trên khắp thế giới đón nhận.

Baba nói ông thích nghĩ rằng, chính Visual Arts đã góp phần hồi sinh loại hình giải trí dành cho thanh thiếu niên gần như đã chết và phổ biến trở lại những câu chuyện đầy cảm hứng về các nam chính đương đầu với thử thách của thế giới thông qua mối quan hệ với những thiếu nữ tươi trẻ nhưng mặt khác đang phải chống chọi với nhiều vấn đề và mâu thuẫn khác nhau. Liệt kê một lượt những tác phẩm trứ danh của Key, từ Kanon đến Heaven Burns Red và cả mobile game Itsuwari no Alice của team Aeca, Baba ca ngợi những tuyến câu chuyện giàu cảm xúc như vậy bằng cách nào đó đã trở thành một nguồn sức mạnh mềm độc nhất vô nhị trên thế giới.

Baba cũng tự tin về kỹ năng hoạch định vững chắc và hướng tiếp cận sản xuất đúng đắn mà khó có công ty nào trong ngành sánh kịp với Visual Arts, nhất là trong khâu xây dựng tính cách nhân vật và phong cách kể chuyện. "Chúng tôi xây dựng nhân vật, tạo ra những hoàn cảnh thu hút mọi người tìm đến và quý mến những nhân vật này, tạo ra một thế giới mà trong đó nhiều nhân vật như vậy đóng vai trò tích cực, và cuối cùng tổng thể câu chuyện sẽ khiến ai ai cũng cảm động. Tôi tin rằng chúng tôi là công ty tốt nhất trên thế giới nhận thức đúng điều này và có thể thực hiện nó một cách thành công."

Baba trải lòng rằng, từ trước đến nay ông đã luôn vận hành công ty một cách dễ dàng nhờ biết tận dụng những nhà sáng tạo xuất sắc đang làm việc tại Visual Arts. Thành quả mà những nhà sáng tạo đáng kính này vun đắp qua bao năm là tài sản lớn của công ty, và ông tin tưởng rằng họ sẽ tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong việc tạo ra nhiều nội dung khiến trái tim mọi người thổn thức trong tương lai. Baba lưu ý thêm, "lối kể chuyện khởi nguồn từ visual novel đã được phát triển thành đa dạng loại hình truyền thông khác nhau, và sẽ tiếp tục như thế mãi mãi."

▍"Maeda xuất chúng"

"Nhờ những nhà sáng tạo của chúng tôi mà [Visual Arts/Key] đã trở thành công ty tiếng tăm như ngày nay và nhiều nội dung khác nhau của chúng tôi từ trước đến nay đã được mọi người trên khắp thế giới đón nhận." Trong số những con người đó, Baba đặc biệt ca tụng Maeda Jun, nhà văn đầu tàu của Key, gọi ông là "Maeda xuất chúng" (mượn lời một nhân vật trong light novel Bianca Overstudy của Tsutsui Yasutaka). "Nói trắng ra, nếu có trong tay những nhà sáng tạo như vậy thì việc làm ăn không còn gì dễ bằng (cười), tôi có thể kinh doanh trong nhiều năm mà không cần vay ngân hàng hay gặp khó khăn gì trong việc trả lương, chỉ việc sản xuất những gì họ nghĩ ra rồi bán cho cả thế giới. Maeda xuất chúng."

Baba nhắc lại rằng, nhờ Heaven Burns Red do Maeda chấp bút và người hâm mộ nó mà Visual Arts/Key có thể thương thảo để chuyển nhượng cổ phần cho Tencent một cách thuận lợi như vậy. Ông cũng bày tỏ lời tri ân với tất cả người chơi Heaven Burns Red, Giám đốc WFS Yanagihara Yota, nhà sản xuất Kakinuma Youhei (hiện là Giám đốc GREE Entertainment) và nhà quản lý Shimoda Shota vì đã cùng nhau hợp sức trong dự án đầy gian lao này, đồng thời thể hiện quyết tâm đặt Heaven Burns Red là trọng tâm hàng đầu trong tương lai để hoàn thiện nó xuất sắc hơn nữa.

▍Nhiều dự án đang được xúc tiến

Tuy đã có những bước cải tổ lớn trong việc vận hành công ty, Baba tin rằng bản chất những dự án mà công ty đang thực hiện vẫn không thay đổi mấy. Ông nói công ty vẫn đặt nặng tâm huyết vào sự nâng cao chất lượng những câu chuyện và đảm bảo chúng không ngừng khơi gợi cảm hứng cho khán giả. Và Key đang ấp ủ nhiều kế hoạch để đạt được mục tiêu đó.

Baba lấp lửng rằng ông sẽ để việc công bố những kế hoạch này cho vị Giám đốc mới, nhưng như một cách xoa dịu người hâm mộ, ông hé lộ rằng đó sẽ là một visual novel mới, một anime mới và một mobile game mới.

"Tôi nghĩ đây là cách thiết thực nhất để chúng tôi có thể "báo đáp" những người hâm mộ đã ủng hộ công ty cho đến nay, và chắc chắn đây là cơ hội để chúng tôi có thể tiếp tục gây dựng Visual Arts cùng nội dung của Key trong tương lai."

▍Nhân sự

Baba dành mục cuối bài blog để cho công chúng biết sơ lược về bộ máy lãnh đạo Visual Arts sau khi ông từ chức cũng như vị trí tương lai của chính ông, cụ thể như sau:

Như vậy Okano Touya (tên thật là Tenkumo Genki) sẽ thay thế Baba giữ chức Giám đốc Visual Arts. Okano vốn đã ghi dấu ấn qua hàng loạt tác phẩm của Key kể từ AIR vào năm 2000 (trong vai trò trợ lý kịch bản) cho đến gần đây nhất là Prima Doll khi anh là tác giả chính của tác phẩm. Anh cũng tham gia phát triển nhiều visual novel thuộc các thương hiệu khác của Visual Arts, trong đó tiêu biểu nhất là tone work's (trước khi chuyển sang e-Product) qua một số tác phẩm như Hatsukoi 1/1 và Hoshi Ori Yume Mirai (mà anh là cây bút chính). Trong Ban điều hành cũng có sự góp mặt của Kai (tên thật là Okamoto Manabu) và Maeda Jun, những nhà văn hàng đầu của Key.

Baba bày tỏ ý định giao phó toàn bộ công việc quản trị lại cho Giám đốc mới Tenkumo và Ban điều hành, còn ông sẽ tiếp tục hỗ trợ họ thêm một thời gian nữa với vai trò Cố vấn. Baba vẫn sẽ giao lưu với người hâm mộ Key qua các kênh như xưa, và vẫn sẽ góp mặt trong các sự kiện và phát sóng quảng bá.

Sau khi pha trò về bức hình chụp lãnh đạo công ty trên trang chủ Visual Arts, Baba nhắn nhủ mọi người lần cuối rằng ông sẽ tiếp tục quan sát chặt chẽ các dịch vụ mà công ty cung cấp cho người dùng, và khuyên họ yên tâm.

Trong phần tái bút, Baba tâm sự: "Mọi thứ rồi cũng sẽ đi đến hồi kết. Nếu đã vậy, tôi muốn một kết thúc thật đẹp. Đó là lý do tôi quyết định thoái nhiệm. Tuy nhiên, có những thứ phát sinh từ việc thoái nhiệm, và sau khi nghỉ ngơi một thời gian, tôi sẽ đền đáp những người trong ngành vốn đã rất tử tế với tôi. Trong thời gian đó, tôi có thể thành lập một quỹ để quảng bá anime và tài sản trí tuệ của Nhật Bản." Ông cũng bộc lộ ý định viết tiểu thuyết khi rỗi rãi, vốn là ước mơ từ lâu.

Chia sẻ thêm về tân Giám đốc Tenkumo, Baba nói anh ấy đã gia nhập Visual Arts ngay sau khi nhập học đại học, là một sinh viên năm nhất. Chính trên chuyến tàu shinkansen tới Tokyo 20 năm trước, khi văn phòng công ty ở Tokyo được thành lập, Baba đã nghĩ đến việc đề bạt anh làm Giám đốc kế nhiệm. Ông nghĩ sẽ thật tuyệt nếu một người đàn ông nghiêm túc và có ý chí mạnh mẽ như vậy trưởng thành và trở thành Giám đốc tiếp theo của công ty.

Dùng những lời cuối cùng để tán dương Kai, Baba viết "Visual Arts được như ngày nay còn nhờ cậy rất nhiều vào thành tựu của anh ấy, và sẽ không thể làm nên chuyện nếu thiếu anh ấy. Tôi chắc chắn rằng tất cả nhân viên đều cảm thấy như vậy," và khen Kai là một người đàn ông tuyệt vời.

Ít ngay sau tuyên bố trên, trang tuyển dụng của Visual Arts đã được làm mới hoàn toàn bằng hàng loạt thông điệp chiêu mộ nhân sự từ các nhân viên cấp cao, cùng chi tiết thông tin về chế độ đãi ngộ mới cũng như môi trường làm việc. Công ty cũng thông báo tuyển dụng hàng loạt nhân sự ở nhiều vị trí hơn bao giờ hết, với mục đích "mở rộng doanh nghiệp."

Vào ngày 4 tháng 8 lúc 18:00 (giờ Việt Nam), một chương trình trực tiếp đặc biệt mang tên "Key Channel - Công bố cơ cấu mới" sẽ được phát sóng trên kênh YouTube chính thức của Visual Arts/Key, dự kiến giải đáp toàn bộ những thắc mắc, mối quan tâm cũng như lo ngại từ người hâm mộ Key về tương lai công ty sau những thay đổi lớn gần đây. Khán giả có thể gửi câu hỏi về cho các nhân viên công ty qua mẫu đơn được cung cấp trực tuyến. Chương trình cũng được kỳ vọng sẽ cung cấp những cái nhìn đầu tiên về các dự án mới của Key, như cựu Giám đốc Baba từng gợi ý trong bài blog.

"Key Channel - Công bố cơ cấu mới".